د ځمکې همغږي

ویڅوالی (latitude) او اوږدوالی (longitude) یو نړیوال همغږۍ سیسټم دی چې د ځمکې د سطحې په هر ځای کې د ځای پر ځای کولو لپاره کارول کیږي. ویڅوالی د یو ځای فاصله د استوا کرښې (Equator) شمال یا جنوب ته اندازه کوي، چې د استوا کرښې پر 0° نه شروع او تر شمالي او جنوبي قطبونو پورې 90° ته رسیږي. اوږدوالی د یو ځای فاصله د لومړني نیمایي کرښې (Prime Meridian) ختیځ یا لویدیځ ته اندازه کوي، چې د 0° اوږدوالي په توګه ټاکل شوې او د انګلستان له ګرینویچ ښار نه تیریږي، او تر 180° ختیځ یا لویدیځ پورې غزیږي. د ویڅوالي او اوږدوالي یوځای کولو سره، موږ کولی شو د ځمکې په هر ټکي کې دقیق جغرافیایي ځای وټاکو، چې دا کار د لارښوونې، نقشه جوړولو، او نړیوالو اړیکو لپاره خورا اړین دی۔